Zorg voor gevaarlijke psychiatrische patiënten niet op orde

Bijgewerkt: 22 jan 2019

De Monitor |


Sam Pieters (foto) werd door een verwarde man neergeslagen en overleed vlak daarna

In het dossier ‘verwarde mensen’ word ik door een tipgever gewezen op het volgende krantenbericht: ‘Twellonaar in kritieke toestand na mishandeling’. Het betreft ene Sam Pieters en als ik verder lees kom ik erachter dat de man met wie hij in aanraking kwam geen onbekende uit de buurt was. Het zou gaan om een psychiatrische patiënt die al lange tijd voor behoorlijk wat overlast zorgde in de buurt.


Zo lees ik dat de buren van Sam deze man zelfs als gevaarlijk en agressief beschouwden. En ook de woningcorporatie had Sam Pieters al gewaarschuwd voor deze man. ‘Voor een gevaarlijk persoon die op vrije voeten is, kun je andere mensen waarschuwen en dat hebben we in het geval van meneer Pieters ook gedaan,’ reageerde de directeur van de woningcorporatie tegenover dagblad De Stentor nadat het geweldsincident had plaatsgevonden. De verdachte was namelijk een voormalige huurder van de woningcorporatie die wegens herhaaldelijke klachten uit de buurt uit zijn huis was gezet.


Na het incident besluit ik om contact op te nemen met de familie van Sam Pieters en krijg ik zijn zwager Toon Kolkman aan de lijn. ‘Sam is net wakker geworden uit zijn coma, maar nog ontzettend broos. We hebben geen idee welke kant het opgaat. Er is contact, maar daar is alles ook mee gezegd,’ vertelt hij me aan de telefoon. Ik vertel Toon over het onderzoek dat we doen naar de hulpverlening rondom ‘verwarde mensen’ en in het bijzonder psychiatrische patiënten met gevaarlijk gedrag. We zijn benieuwd of onze bevindingen wellicht ook raakvlakken kent met zijn verhaal en of hij bereid is om daarover te vertellen. Toon stemt in met een ontmoeting, maar een paar dagen voor onze komst krijgen we een sms van hem:


‘Afgelopen nacht is Sam na een uitzichtloze strijd overleden. U zult begrijpen dat wij op dit moment de focus op de uitvaart hebben gericht. We willen onze afspraak annuleren.’

Later die maand zou Sam Pieters 63 jaar zijn geworden.


Het is het vertrekpunt van de vierde uitzending in het dossier 'verwarde mensen'. Want hoe is de zorg geregeld voor verwarde mensen met gevaarlijk gedrag?


Veiligheid van onze samenleving in het geding

Het gaat naar schatting om 3000 tot 5000 psychiatrische patiënten in onze samenleving die zonder de juiste hulp een gevaar kunnen zijn voor hun omgeving. Onderzoeksbureau AEF constateerde dit voorjaar dat juist deze groep patiënten tussen wal en schip dreigen te vallen doordat er op dit moment 26 problemen in de geestelijke gezondheidszorg zijn. 'Niet alleen de geestelijke gezondheid van betrokkenen zelf komt daardoor in het geding, maar ook de veiligheid van onze samenleving', aldus het rapport.


Het tekort aan beveiligde GGZ-bedden buiten het strafrechtelijk kader wordt gezien als het grootste probleem. Uit een rondvraag blijkt dat instellingen 'met grote regelmaat' verwarde mensen met gevaarlijk gedrag weigeren. Sommige instellingen zelfs 'meerdere keren per week'. Het gevolg daarvan is dat deze mensen verblijven 'op verkeerde afdelingen' of zelfs 'niet opgenomen worden' omdat er geen beveiligd bed beschikbaar voor hen is. Hierdoor is het vaak wachten op incidenten, zo vertellen verschillende bronnen in onze uitzending. Alleen als een verward persoon door een strafrechter veroordeeld is, moet hij echt opgenomen worden.


Uit een rondvraag blijkt dat instellingen 'met grote regelmaat' verwarde mensen met gevaarlijk gedrag weigeren.

Onduidelijk is alleen om hóeveel ontbrekende bedden het precies gaat. Een vervolgonderzoek wordt ingesteld om tot een zogenaamde ‘veldnorm’ te komen waaruit moet blijken wat het capaciteitstekort is. Deze veldnorm is pas in de loop van 2018 klaar. Tot die tijd moet het probleem opgelost worden met overleg in de regio, meent staatssecretaris Dijkhoff.


Grote frustratie bij burgemeesters

Burgemeesters geven in onze uitzending aan dat oplossingen nu te lang op zich laten wachten. Zij worden geconfronteerd met schrijnende gevallen waarmee zij niks kunnen. Deze zomer had Ferd Crone, burgemeester van Leeuwarden, zelfs een dode te betreuren in zijn stad. Crone: 'Hier heeft psychiatrisch patiënt zelfs zijn moeder vermoord. En dat is een dramatische situatie. We wisten allemaal: misschien gaat hij dat wel doen want hij had dat ooit geroepen, maar je weet het natuurlijk nooit. Maar ook hier had ik liever van tevoren met de psychiatrie met de zorginstellingen een betere begeleiding geregeld voor de moordenaar, voor de familie.'


Topambtenaar Rein Jan Hoekstra, die twee jaar geleden een vernietigend rapport schreef in zaak Bart van U. (de moordenaar van oud-minister Els Borst) verwijt de politiek een gebrek aan urgentie. De zorg bij agressieve patiënten met een psychiatrische stoornis is volgens hem in twee jaar tijd onvoldoende verbeterd. ‘Als je als overheidsinstantie weet dat iemand verward en gevaarlijk is, dan moet je al het mogelijke te doen om te zorgen dat deze man of vrouw geen levens bedreigt.’ Dat gebeurt volgens Hoekstra nu niet. ‘De urgentie ebt weg,’ meent Hoekstra, ‘terwijl je juist voor verwarde en gevaarlijke mensen een sluitend systeem nodig hebt. Het gaat om het leven van mensen.’


De uitzending is hier te bekijken. Nieuwsgierig geworden naar ons gehele onderzoek over 'Verwarde Mensen'? Kijk dan hier.


Still uit de uitzending van een man die aangevallen werd door een verwarde man met een kapmes



Burgemeester Ferd Crone over een verwarde man die zijn moeder doodstak in zijn stad Leeuwarden


Still uit de uitzending

Topambtenaar Rein Jan Hoekstra over de moord op oud-minister Els Borst

18 keer bekeken
  • White Instagram Icon
  • White Twitter Icon
  • White LinkedIn Icon

PROUDLY MADE BY ANNE DE BLOK